Niezdrowy tryb życia dzieci — od czego zacząć zmianę nawyków?
Słodycze kupowane w drodze do szkoły, przypadkowe przekąski zamiast posiłku i popołudnia spędzane przed ekranem to sytuacje, którym warto przyjrzeć się w rodzinnej codzienności. Zamiast oceniać wygląd dziecka, lepiej porozmawiać o tym, jak wygląda jego dzień: co je w szkole, kiedy odpoczywa i jakie zajęcia sprawiają mu przyjemność.
Zmiany warto potraktować jako wspólne zadanie domowników. Na początek wybierzcie jeden wykonalny krok, na przykład przygotowanie drugiego śniadania wieczorem albo wspólny spacer po kolacji. Nie trzeba od razu przebudowywać całego planu dnia.
Posiłki i zakupy dopasowane do szkolnego dnia
Zacznijcie od sprawdzenia, jak w praktyce wyglądają dni szkolne. Czy dziecko ma czas na śniadanie? Co zabiera do plecaka? Czy przygotowane jedzenie jest dla niego wygodne do zjedzenia i czy w ogóle mu smakuje? Taką rozmowę warto przeprowadzić bez wypominania zakupionych słodyczy i bez oceniania apetytu.
Praktycznym rozwiązaniem jest wspólna lista zakupów oraz kilka prostych propozycji posiłków do wyboru. Można zaproponować kanapkę z dodatkami, które dziecko lubi, owoc albo pokrojone warzywa. Dobierzcie ilość i rodzaj jedzenia do potrzeb dziecka oraz warunków przechowywania w szkole.
- Ustalcie wieczorem, co dziecko zabierze następnego dnia, i przygotujcie dostępne składniki.
- Zapytajcie, dlaczego jedzenie wraca do domu: problemem może być smak, opakowanie lub brak czasu na przerwie.
- Przed wyjściem zaplanujcie także napój, na przykład wodę w wygodnym bidonie.
- Porozmawiajcie o zakupach w sklepiku: co dziecko zwykle wybiera i co chciałoby zabierać z domu.
Słodyczy nie trzeba wykorzystywać jako nagrody ani przedstawiać jako powodu do poczucia winy. Warto natomiast ustalić rodzinne zasady dotyczące przekąsek i nie zastępować nimi zaplanowanych posiłków.
Jak wspólnie porównywać etykiety?
Informacje żywieniowe na opakowaniu mogą ułatwić porównywanie produktów. Podczas zakupów wybierzcie dwa podobne artykuły i sprawdźcie zawartość cukrów, tłuszczów nasyconych oraz soli. Porównujcie dane podane dla tej samej ilości, na przykład na 100 g lub 100 ml. Zwróćcie też uwagę, czy porcja wskazana na opakowaniu odpowiada ilości, którą zamierzacie podać.
Sama tabela nie musi rozstrzygać każdego zakupu. Uwzględnijcie również skład, przeznaczenie produktu i to, jak często pojawia się w jadłospisie. Zamiast układać listę zakazanych składników, potraktujcie zakupy jako okazję do spokojnego ćwiczenia świadomych wyborów. Nie ma potrzeby zamieniać tego w liczenie kalorii przez dziecko.
Ruch, który dziecko chce podejmować
Zamiast narzucać konkretny sport, zapytajcie, jaką formę ruchu dziecko chciałoby wypróbować. Może to być spacer, rower, taniec, zabawa z piłką albo basen. Przy wyborze uwzględnijcie jego zainteresowania, możliwości, dojazd oraz rodzinny budżet.
Na początek umówcie się na konkretną okazję do wspólnej aktywności, na przykład wyjście do parku w sobotę. Jeśli dziecko niechętnie uczestniczy w WF-ie, zapytajcie o powód, zamiast zakładać lenistwo. W razie trudności warto porozmawiać z nauczycielem o możliwych rozwiązaniach, z uwzględnieniem ewentualnych zaleceń medycznych. Ruchu nie przedstawiajcie jako kary za jedzenie.
Ekrany, odpoczynek i rodzinne ustalenia
Przyjrzyjcie się temu, kiedy korzystacie z telefonów, komputera i telewizora. Możecie umówić się na posiłki bez ekranów, przerwy podczas dłuższego siedzenia oraz odkładanie urządzeń na czas wieczornego wyciszenia. Takie zasady warto odnieść również do dorosłych.
Ustalcie z wyprzedzeniem, kiedy kończy się granie, i zostawcie miejsce na inne zajęcia wybrane przez dziecko. Sam czas spędzony przy komputerze nie powinien być podstawą do nazywania dziecka uzależnionym. Rozmawiajcie o konkretnych trudnościach, na przykład odkładaniu obowiązków czy konfliktach wokół kończenia gry.
Jak sprawdzić, czy plan pasuje do rodziny?
Po tygodniu wróćcie do wybranego ustalenia. Zapytajcie, co było łatwe, co przeszkadzało i co trzeba zmienić. Jeśli przygotowywanie śniadania rano okazało się niewykonalne, spróbujcie robić je wieczorem. Jeśli zaplanowany sport nie spodobał się dziecku, poszukajcie innej aktywności.
Rozmowę opierajcie na codziennych potrzebach i samopoczuciu, bez porównywania sylwetki dziecka z wyglądem rówieśników. Jeśli niepokoi was jego zdrowie, sposób jedzenia lub rozwój, omówcie konkretne obserwacje z pediatrą, zamiast samodzielnie wprowadzać dietę odchudzającą.
